Multi Level Marketing và Ecommerce

Chúng ta hãy cùng xem những giai đoạn chính trong sự phát triển của ngành thương mại điện tử.

Làn sóng thứ nhất của thương mại điện tử ra đời năm 1995 và gắn liền với sự phát triển của các cửa hàng bán lẻ trên mạng Internet. Đây là dạng thương mại điện tử theo mô hình B2C (“Business-to-consumer”, hay “doanh nghiệp-người tiêu dùng”). Mô hình này đến nay đã phát triển mạnh mẽ ở khắp nơi trên thế giới. Năm 1999, B2C đã đạt đến cao trào.

Một trong những chuyện tiếu lâm cửa miệng của người Mỹ về thương mại điện tử kể rằng: “Có 3 người ăn xin trên cùng một phố ở New York. Người thứ nhất giơ tấm bảng bằng bìa carton có chữ “ăn xin”, cuối ngày xin được 5 đôla, anh ta bèn mua một chai vang rẻ tiền và ngủ thiếp đi đầy mãn nguyện trên ghế đá. Anh thứ hai chìa tấm bảng có viết chữ “ăn xin.com”, kiếm được 15 ngàn đôla và mua được một xe hơi tốt. Anh thứ ba viết chữ “e-ăn xin”, và ngay lập tức có đại diện của một công ty lớn đề nghị hợp tác thực hiện một dự án về thương mại điện tử”.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, các cửa hàng kinh doanh trên mạng Internet mô hình B2C đang gặp rất nhiều khó khăn. Tuy các cửa hàng Internet vẫn cứ tiếp tục được mở ra với tốc độ tên lửa, và vẫn có nhiều người mua hàng ở đó, song thống kê cho thấy, rất ít công ty trên Internet kinh doanh có lợi nhuận thực. Báo chí ngày càng đưa nhiều tin tức về những thất bại của hàng loạt dự án kinh doanh trên Internet. Cổ phiếu của các công ty Internet cũng lao đao. Sau một thời gian dài tăng giá vùn vụt, cổ phiếu của các công ty Internet trên thị trường chứng khoán NASDAQ đang xuống dốc thảm hại. Điều này trước hết là do các nhà đầu tư đã thất vọng về các công ty này bởi báo cáo của các công ty kinh doanh qua Internet liên tục cho thấy những con số âm. Và điều này lại xảy ra ở Mỹ, nơi mà số người truy cập Internet đã vượt mức 50% từ lâu. Và ở Nga, tình hình cũng không mấy khả quan.

Làn sóng tiếp theo cuả thương mại điện tử là mô hình dạng B2B (“Business-to-Business”, hay “doanh nghiệp- doanh nghiệp”). Mô hình này đang là đề tài thảo luận sôi nổi trong những năm gần đây. Đặc điểm của nó là tất cả các thành viên tham gia các giao dịch qua mạng Internet đều là các tổ chức pháp lý. Người ta đã dự đoán rằng, thương mại điện tử theo mô hình này sẽ là ngành có doanh thu lớn nhất trong những năm tới.

Và cuối cùng là làn sóng thứ ba của thương mại điện tử. Làn sóng này mới đang hình thành theo mô hình C2C (“consumer-to-consumer”, hay “người tiêu dùng-người tiêu dùng”) thay thế cho mô hình B2C trước đây. Thống kê cho thấy, ở Mỹ cũng như ở Nga, phần lớn những người vào các cửa hàng Internet chỉ để xem chủng loại hàng và so sánh giá, song họ lại mua hàng ở các của hàng bình thường, tức là ngoài mạng Internet. Rõ ràng là cần phải có một thời gian nữa để thay đổi thói quen của con người, và lúc đó thì việc mua hàng qua mạng Internet sẽ trở thành một chuyện bình thường như việc mua bánh mì hàng ngày. Song còn có một hiểm hoạ ngầm nữa, bởi càng có nhiều cửa hàng Internet, cạnh tranh giữa chúng càng tăng và càng đòi hỏi nhiều chi phí cho việc thu hút và giữ khách hàng. Và đó chắc chắn sẽ là một số tiền khổng lồ! Kết quả là sẽ chẳng mấy chốc, giá rẻ - một trong những ưu thế của thương mại điện tử - sẽ không còn nữa!

Các công ty thương mại điện tử hiểu rất rõ điều đó và vì vậy, mô hình C2C, với việc tận dụng Internet và mối quan hệ người tiêu dùng - người tiêu dùng, một trong những thế mạnh của MLM, đang là mô hình được các doanh nghiệp đặt nhiều hy vọng. Các trang Web thương mại điện tử đang cố gắng tạo “người hóa” dịch vụ khách hàng của mình bằng cách mở những chatroom hoặc đường dây điện thoại trên Internet để có thể giao tiếp trực tuyến với khách hàng nhằm tạo cho họ cảm giác gần gũi hơn. Ngay cả đến gã khổng lồ như Amazon.com cũng đã bắt đầu tìm đến MLM để bán sản phẩm của mình. Hơn thế nữa, việc sử dụng MLM còn có thể giúp các doanh nghiệp trên Internet vươn tầm với của mình đến một khúc thị trường lâu nay còn bỏ ngỏ - đó là một số lượng lớn khách hàng – những người không bao giờ sử dụng Internet vì một lý do nào đó.

Đầu năm 1999, hai “Đại gia” đại diện cho hai ngành ở hai lĩnh vực MLM và e-com, Amway và Microsoft đã công bố về việc hợp tác thành lập trang Web bán lẻ lớn nhất trên mạng Internet mang tên: Quixtar.com. Trang Web này bán hơn 10 ngàn sản phẩm và dịch vụ khác nhau. Ngoài những sản phẩm đặc hiệu của hãng, Quixtar dự định bày bán cả các sản phẩm hiện có mà Amway đang phân phối cho các công ty khác, từ giày thể thao Adidas và giàn âm thanh Panasonic đến những nhãn hiệu độc quyền của Amway như các sản phẩm vệ sinh SA8 và mỹ phẩm Artistry. Song điều quan trọng hơn cả là Quixtar đã kéo theo được một lượng khách hàng trung thành khổng lồ vào các trang Web khác của cả 2 công ty. 3 tháng trước khi trang Web Quixtar.com ra mắt, đã có 200 ngàn người đăng ký trên trang Web giới thiệu Quixtar của Amway. Quixtar trở thành công ty thương mại điện tử lớn đầu tiên vào thị trường với một cơ sở khách hàng đáng nể trên cơ sở 3 triệu đại diện bán hàng của Amway trên toàn cầu và nó thực sự tạo ra một hình mẫu hoàn toàn mới cho lĩnh vực thương mại điện tử.

Không còn nghi ngờ gì nữa, tương lai sẽ thuộc về các doanh nghiệp biết thích nghi kịp thời với những xu hướng kinh tế mới và biết xây dựng một mô hình doanh nghiệp phối hợp nhịp nhàng công cụ MLM vận dụng những thế mạnh của Internet và những nguyên lý của thương mại điện tử.